Orandan önce kapsam testi yapılır
Kısmi tevkifat uygulamasında yalnızca hizmet adını ve oranı eşleştirmek yeterli değildir. Önce işlemin Tebliğde sayılan teslim veya hizmetlerden olup olmadığı, ardından alıcının belirlenmiş alıcı ya da KDV mükellefi sıfatı ve varsa alt sınır şartı birlikte değerlendirilir.
Aynı ticari sözleşme birden fazla edim içeriyorsa işlemin asıl niteliği, yardımcı unsurlar ve bedelin ayrıştırılıp ayrıştırılamadığı ayrıca incelenmelidir.
Belge üzerinde bulunması gereken mantık
Faturada KDV hariç işlem bedeli, hesaplanan KDV, tevkifat oranı, alıcı tarafından tevkif edilecek KDV ve satıcıya ödenecek tutar birbiriyle matematiksel olarak uyumlu olmalıdır. İşlem türü kodu, açıklama ve oran aynı hukuki sınıflandırmayı göstermelidir.
İade, fiyat farkı veya kur farkı oluştuğunda ilk işlemin tevkifat yapısı dikkate alınmadan düzeltme belgesi düzenlenmesi beyan uyumsuzluğuna yol açabilir.
Satıcı ve alıcı beyanlarının çapraz kontrolü
Satıcı yönünden 1 No.lu KDV Beyannamesindeki tevkifatlı işlem bildirimi; alıcı yönünden sorumlu sıfatıyla verilen 2 No.lu KDV Beyannamesiyle dönem, matrah, oran ve vergi bakımından eşleşmelidir.
Kontrol tablosunda fatura numarası, tarih, alıcı-satıcı vergi kimlik numarası, işlem kodu, matrah, toplam KDV, tevkif edilen KDV ve beyan dönemi alanlarının birlikte izlenmesi hatayı erken yakalar.
İade talebine uzanan zincir
Kısmi tevkifattan doğan iade, satıcıya bırakılan KDV esas alınarak hesaplanmaz. KDV Genel Uygulama Tebliği I/C-2.1.5.1 uyarınca iade tutarı işlemin bünyesine giren KDV yerine tevkif edilen KDV esas alınarak belirlenir ve hiçbir surette tevkif edilen tutarı aşamaz. Bu üst sınır, kesilen verginin her durumda tamamının iade edileceği anlamına gelmez.
Satıcı tevkifat uygulanmayan KDV'yi KDV1 ile beyan etmeli; alıcı tevkifatla ilgili KDV2'yi vermiş ve beyan ederek tahakkuk ettirdiği KDV'yi ödemiş olmalıdır. Yalnız KDV2 beyanı ödeme koşulunun yerine geçmez. Genel bütçe kapsamındaki idarelere yapılan işlemlerde ise hakedişin harcama yetkilisince onaylanması gerekir; ayrıca beyan ve ödeme aranmaz. Bu istisna bütün kamu alıcılarına genellenemez.
Örneğin 100.000 TL bedel, %20 KDV ve 9/10 tevkifatta hesaplanan KDV 20.000 TL, tevkifat 18.000 TL, satıcıya bırakılan KDV 2.000 TL'dir. İade için tevkifat esaslı azami tutar 18.000 TL'dir; satıcıya bırakılan 2.000 TL iade tabanı değildir. Fiilî iade hakkı ve tutarı dosyanın şartlarına bağlıdır. I/C-2.1.5.2'deki işlem türü, nakden veya mahsuben iade, belge, rapor ve teminat koşulları ayrıca incelenir; bütün kısmi tevkifat işlemlerine tek usul uygulanmaz.
İşlem kodu veya oran seçimi konusunda tereddüt varsa yalnızca yazılım listesindeki tanıma güvenilmemeli; güncel Genel Uygulama Tebliği ve GİB beyan dokümantasyonu üzerinden kontrol yapılmalıdır.