Kısaca ne değişti?
7566 sayılı Kanun ile Gelir Vergisi Kanununun geçici vergi düzenlemesinde değişiklik yapıldı. Daha önce yılın ilk dokuz ayı için uygulanan sınırlama kaldırıldı. Böylece 1 Ocak 2025 tarihinden itibaren başlayan vergilendirme dönemleri için ekim, kasım ve aralık aylarını kapsayan dördüncü geçici vergi dönemi yeniden uygulanmaya başladı.
Bu nedenle 2026 yılında ticari kazanç sahipleri, serbest meslek erbabı ve geçici vergi mükellefi kurumlar yalnızca ilk üç dönem için değil, yılın son üç ayı için de geçici vergi beyannamesi verecek.
Geçici vergi nedir ve kimleri ilgilendirir?
Geçici vergi, yıl sonunda hesaplanacak gelir veya kurumlar vergisinin yıl içinde dönemler hâlinde peşin ödenmesidir. Ayrı bir nihai vergi değildir; yıl içinde ödenen tutarlar, koşulları sağlandığında yıllık gelir veya kurumlar vergisi beyannamesinde hesaplanan vergiden mahsup edilir.
Geçici vergi genel olarak ticari kazanç sahiplerini, serbest meslek erbabını ve kurumlar vergisi mükelleflerini ilgilendirir. Basit usulde vergilendirilenler ile mevzuatta ayrıca kapsam dışında bırakılan kazanç ve faaliyetler yönünden farklı hükümler bulunabilir.
2026 geçici vergi dönemleri
Hesap dönemi takvim yılı olan mükelleflerde birinci dönem ocak-mart, ikinci dönem nisan-haziran, üçüncü dönem temmuz-eylül ve dördüncü dönem ekim-aralık aylarını kapsar.
Birinci dönemin normal son tarihi 17 Mayıs 2026 pazar gününe rastladığı için GİB takviminde 18 Mayıs 2026 olarak yer aldı. İkinci dönem için 17 Ağustos 2026, üçüncü dönem için 17 Kasım 2026 ve dördüncü dönem için genel takvime göre 17 Şubat 2027 beyan ve ödeme günü olarak izlenir. Süre uzatımları ve resmî tatil etkisi son tarihten önce GİB Vergi Takviminden yeniden kontrol edilmelidir.
- Birinci dönem: Ocak-Şubat-Mart — 18 Mayıs 2026
- İkinci dönem: Nisan-Mayıs-Haziran — 17 Ağustos 2026
- Üçüncü dönem: Temmuz-Ağustos-Eylül — 17 Kasım 2026
- Dördüncü dönem: Ekim-Kasım-Aralık — 17 Şubat 2027
Dördüncü dönem yeni bir vergi yükü mü?
Dördüncü geçici vergi dönemi yeni bir vergi türü oluşturmaz. Bu dönemde ödenen geçici vergi de yıllık gelir veya kurumlar vergisinden mahsup edilir. Bununla birlikte yıl sonu kayıtlarının daha erken tamamlanması, şubat ayında ek bir beyan ve ödeme planlanması ve yıllık beyanname öncesindeki nakit akışının yeniden değerlendirilmesi gerekir.
Aralık sonu itibarıyla stok, amortisman, karşılık, kur farkı, değerleme, gider tahakkuku ve benzeri dönem sonu işlemlerinin dördüncü geçici vergi beyannamesinden önce çalışma dosyasına bağlanması önem taşır.
2026 geçici vergi oranları
GİB'in 2026 yılı genel oran tablosunda gelir vergisi mükellefleri için geçici vergi oranı yüzde 15, genel kurumlar vergisi mükellefleri için yüzde 25 olarak gösterilmektedir.
Bazı kurumlar, faaliyetler ve kazanç türlerinde farklı kurumlar vergisi oranları veya indirimli oranlar uygulanabilir. Kurumlar vergisi oranının farklı uygulandığı durumlarda geçici vergi oranı da buna göre belirlenebileceğinden bütün şirketlerde otomatik olarak yüzde 25 kullanılmamalıdır.
Hesaplama mantığı
Geçici vergi matrahı, hesap döneminin başlangıcından ilgili geçici vergi döneminin sonuna kadar oluşan kümülatif kazanç esas alınarak belirlenir. Ticari sonuçtan mali sonuca geçilirken kanunen kabul edilmeyen giderler, zararlar, istisnalar, indirimler ve değerleme hükümleri kendi koşulları içinde değerlendirilir.
Bulunan matraha geçerli oran uygulandıktan sonra önceki geçici vergi dönemlerinde hesaplanan vergiler ve ilgili dönemde mahsup edilebilecek kesintiler dikkate alınır. Her istisna ve indirimin geçici vergi döneminde uygulanma koşulları aynı olmayabilir; özellikle yıl içinde yürürlüğe giren düzenlemelerde yürürlük tarihi ayrıca kontrol edilmelidir.
Temsili hesaplama örneği
Bu örnek yalnızca konunun anlaşılması amacıyla oluşturulmuştur. Genel orana tabi bir limited şirketin 2026 yılı ikinci geçici vergi dönemi sonunda kümülatif matrahının 1.000.000 TL olduğu varsayılsın. Yüzde 25 oranla hesaplanan geçici vergi 250.000 TL'dir.
Birinci dönemde hesaplanan geçici verginin 100.000 TL olduğu ve başka mahsup bulunmadığı varsayılırsa ikinci dönemde ödenecek tutar 150.000 TL olur. İndirimli kurumlar vergisi, asgari kurumlar vergisi, zarar mahsubu, istisna kazançlar, tevkifatlar veya yurt dışında ödenen vergiler sonucu değiştirebilir.
Dördüncü dönem öncesi kontrol listesi
Dördüncü geçici vergi beyannamesi yıllık kapanışa çok yakın olduğu için muhasebe kayıtları ile vergi çalışma kâğıtlarının birlikte tamamlanması gerekir.
- Aralık ayı alış ve satış belgelerinin kayıtlara alınması
- Banka, kasa ve cari hesap mutabakatlarının tamamlanması
- Stokların ve dönem sonu mevcutlarının kontrol edilmesi
- Dövizli hesapların değerlemesi ile amortisman kayıtları
- Gider ve gelir tahakkukları ile kanunen kabul edilmeyen giderler
- Geçmiş yıl zararları, istisna ve indirimlerin uygulama şartları
- Önceki dönem geçici vergileri ve kesinti yoluyla ödenen vergiler
- Uygulanacak kurumlar vergisi oranı ve güncel enflasyon düzeltmesi hükümleri
Sık yapılan hatalar
Dördüncü geçici vergi beyannamesi ile yıllık gelir veya kurumlar vergisi beyannamesi ayrı yükümlülüklerdir. Dördüncü dönem hesabında yalnızca ekim-aralık kazancının dikkate alınması da doğru değildir; hesaplama yıl başından dönem sonuna kadar oluşan kümülatif kazanç üzerinden yapılır.
Önceki dönemlerde hesaplanan geçici vergiler ile yıllık beyannamede mahsup edilecek ödenmiş vergilerin birbirinden ayrılması, özel oran uygulamalarının kontrol edilmesi ve yıl içinde getirilen düzenlemelerin yürürlük tarihlerinin dikkate alınması gerekir.
Sonuç
Dördüncü geçici vergi döneminin yeniden uygulanması yalnızca beyanname sayısını artırmıyor. İşletmelerin yıl sonu kayıtlarını, değerleme işlemlerini ve vergi hesaplarını şubat ayındaki geçici vergi beyannamesinden önce tamamlamasını gerektiriyor.
2026 yılı boyunca dört dönemin birlikte planlanması, özellikle son çeyrek nakit akışı ve yıllık beyanname hazırlığı açısından önem taşır. Bu içerik genel bilgilendirme amacıyla hazırlanmıştır. Her işlemin vergisel ve hukuki sonucu somut olayın özelliklerine göre değişebilir.