Kısaca
Yıllık gelir veya kurumlar vergisinin dönemler içinde peşin hesaplanması, kümülatif matrah ve mahsup mantığı.
Yıl içindeki peşin vergi
Geçici vergi ayrı bir nihai vergi değildir. Ticari kazanç sahipleri, serbest meslek erbabı ve kurumlar vergisi mükellefleri bakımından yıllık gelir veya kurumlar vergisinin yıl içindeki dönemler itibarıyla hesaplanıp ödenmesini sağlar.
Ödenen geçici vergi, şartları sağlandığında yıllık beyannamede hesaplanan gelir veya kurumlar vergisinden mahsup edilir.
Kümülatif hesap nasıl okunur?
Matrah yalnızca son üç ayın sonucu değildir. Hesap döneminin başından ilgili geçici vergi döneminin sonuna kadar oluşan kümülatif kazanç esas alınır; önceki dönemlerde hesaplanan geçici vergi ayrıca dikkate alınır.
| Adım | Kontrol |
|---|---|
| Dönem sonucu | Yıl başından dönem sonuna kadar kayıtlar |
| Mali kâr | KKEG, değerleme, istisna ve zararlar |
| Hesaplanan vergi | Mükellefe uygun güncel oran |
| Dönem farkı | Önceki dönem hesapları ve mahsuplar |
Zarar dönemi ve yıllık beyan ilişkisi
Kümülatif sonuç zarar ise ilgili dönem için hesaplanacak geçici vergi çıkmayabilir. Sonraki dönemde yıl başından itibaren oluşan sonuç yeniden hesaplanır; yalnız son üç ayın kâr veya zararı üzerinden işlem kurulmaz.
Geçici verginin tahakkuk etmiş olması ile ödenmiş olması aynı şey değildir. Yıllık beyannamede mahsup edilecek tutar bakımından işlem yılındaki kanuni ödeme ve mahsup şartları resmî kayıtlardan doğrulanmalıdır.
Dönem ve son tarih
Geçici vergi dönem sayısı ve son tarihler mevzuat değişikliklerinden etkilenebilir. 2026 uygulamasında dördüncü dönem de bulunduğundan yıl sonu kayıtlarının geçici vergi beyannamesi öncesinde hazırlanması önem taşır. Dönemler ve kesin tarihler Vergi Takviminden, teknik değişiklikler ilgili mevzuat notundan kontrol edilmelidir.
Sık yapılan hatalar
Yalnızca son çeyreğin kazancını almak, önceki dönem hesaplarını yanlış düşmek, zarar dönemini kümülatif yapıdan koparmak, mükellefin özel kurumlar vergisi oranını göz ardı etmek ve dönem sonu değerleme kayıtlarını tamamlamamak sık karşılaşılan hatalardır.
Geçici vergi yıllık vergiye ek bir vergi midir?
Hayır. Yıllık gelir veya kurumlar vergisinin dönem içindeki peşin hesabıdır; kanuni şartları taşıyan ödemeler yıllık vergiden mahsup edilir.
Bilgilendirme notu
Bu içerik genel bilgilendirme amacıyla hazırlanmıştır. Her işlemin vergisel ve hukuki sonucu somut olayın özelliklerine göre değişebilir.