Kısaca
Verginin ödemeyi yapan tarafından kesilip beyan edilmesi; ücret, kira, serbest meslek ve kâr payı örnekleriyle temel ayrımlar.
Stopajın işlevi
Stopaj veya vergi tevkifatı, belirli ödemelerde verginin gelir sahibinden ayrıca tahsil edilmesi yerine ödemeyi yapan tarafından kesilerek vergi dairesine beyan edilmesidir. Kesintiyi yapan ile gelirin sahibi farklı kişilerdir.
Her ödeme stopaja tabi değildir. Ödemenin türü, tarafların hukuki ve vergisel statüsü, istisnalar ve güncel oran birlikte değerlendirilir.
Hangi ödemelerde gündeme gelir?
Aşağıdaki örnekler genel sınıflandırmadır; somut ödemede kanuni kapsam ayrıca kontrol edilir.
| Ödeme | Temel ayrım |
|---|---|
| Ücret | İşverenin bordro ve kesinti yükümlülüğü |
| İşyeri kirası | Kiraya veren ve kiracının statüsü |
| Serbest meslek ödemesi | Hizmeti alanın kesinti sorumluluğu |
| Kâr payı | Dağıtım kararı ve alıcının statüsü |
| Bazı hizmet ve ödemeler | Kanunda veya kararda özel olarak sayılma |
Kim keser, kim taşır, kim beyan eder?
Stopaj sorumluluğu bulunan ödemeyi yapan taraf, brüt ödeme üzerinden kesintiyi hesaplar; hak sahibine net tutarı öder ve kestiği vergiyi kendi muhtasar beyanıyla vergi dairesine bildirir. Verginin ekonomik yükü geliri elde eden üzerinde kalabilir, ancak kesme ve beyan sorumluluğu ödemeyi yapana aittir.
Kesinti bazı gelirlerde yıllık beyannamede hesaplanan vergiden mahsup edilir; bazı düzenlemelerde nihai vergileme olabilir. Sonuç ödeme türü ve gelir sahibinin statüsüne göre belirlenir.
Brüt, kesinti ve net ödeme
Sözleşmedeki tutarın brüt mü net mi olduğu belirlenmeden stopaj hesabına başlanmamalıdır. Genel gösterim BRÜT ÖDEME − STOPAJ = NET ÖDEME şeklindedir. Net tutar üzerinden anlaşılmışsa brütleştirme gerekebilir.
Stopaj ile KDV aynı şey değildir
Stopaj gelir veya kurumlar vergisinin kaynakta tahsil yöntemidir. KDV ise mal teslimi veya hizmet işlemi üzerinden hesaplanan dolaylı vergidir. Serbest meslek hizmeti gibi bazı işlemlerde aynı belge üzerinde hem KDV hem gelir vergisi stopajı bulunabilir; biri diğerinin yerine geçmez.
Kira, ücret, serbest meslek veya kâr payında oran ve kapsam ödeme türüne ve döneme göre değişebileceğinden güncel mevzuat kontrol edilmelidir.
Beyan ve belge kontrolü
Kesinti tutarı, ödeme dönemi, alıcı bilgisi ve dayanak belge birbiriyle uyumlu olmalıdır. Muhtasar ve Prim Hizmet Beyannamesi kapsamı ile ödeme tarihi güncel takvimden kontrol edilir.
Stopaj ayrı bir vergi türü müdür?
Stopaj çoğunlukla gelir veya kurumlar vergisinin tahsil yöntemidir; ödemenin türüne göre nihai veya mahsup edilebilir vergi niteliği değişebilir.
Bilgilendirme notu
Bu içerik genel bilgilendirme amacıyla hazırlanmıştır. Her işlemin vergisel ve hukuki sonucu somut olayın özelliklerine göre değişebilir.