Kısaca
Limited şirketin banka ve kasa mevcudu ortağın kişisel parası değildir. Ortağa veya ortağın yakınına yapılan her ödemenin gerçek bir hukuki nedeni, belgesi, yetkili kararı ve muhasebe kaydı bulunmalıdır.
Ödeme türünü para çıkmadan belirleyin
Ücret, huzur hakkı, masraf iadesi, avans, borç ve kâr payı aynı işlem değildir. Banka havalesi tek başına kâr dağıtımı oluşturmaz; açıklama, karar ve kayıt işlemin gerçek niteliğiyle uyumlu olmalıdır.
| Ödeme | Dayanak | Başlıca kontrol |
|---|---|---|
| Ücret / huzur hakkı | Görev ve yetkili organ kararı | Bordro, kesinti ve beyan |
| Masraf iadesi | Şirket adına yapılan belgeli harcama | Faaliyet bağı ve belge |
| Avans | Belirli şirket işi için geçici ödeme | Mahsup ve kapanış belgesi |
| Borç | Gerçek borç ilişkisi | Önce TTK 358 ve 644/1-b: vadesi gelmiş sermaye taahhüt borçlarının ifası; kâr + serbest yedeklerin geçmiş yıl zararlarını karşılaması. Ardından sözleşme, vade, faiz ve vergisel emsal kontrolü |
| Kâr payı | Dağıtılabilir kâr ve genel kurul kararı | Yedekler, stopaj ve ödeme tarihi |
Ortaklar cari hesabının iki yönü
Şirketin ortağa borçlu olması ile ortağın şirkete borçlu olması ters ekonomik sonuçlar doğurur. Ortak şirket adına 20.000 TL tutarında belgeli bir gideri kişisel hesabından öderse şirketin ortağa borcu doğabilir. Şirket ortağın kişisel tatilini öderse, bu tutar şirket gideri sayılmaz ve ortağın şirkete borcu olarak izlenmesi gerekebilir.
| Durum | Muhtemel yön | Belgelendirme |
|---|---|---|
| Ortak şirket giderini ödedi | Şirket ortağa borçlu | Şirket adına belge ve ödeme kanıtı |
| Şirket ortağın kişisel giderini ödedi | Ortak şirkete borçlu | Kişisel niteliğin ayrıştırılması |
| Ortak şirkete finansman verdi | Şirket ortağa borçlu | Borç koşulları ve banka kaydı |
| Ortak açıklamasız para çekti | Ortak şirkete borçlu olabilir | İşlem nedeni ve dönem sonu mutabakatı |
Adat, faiz ve vergisel değerlendirme
Ortağın şirket kaynağını karşılıksız veya uzun süre kullanması, emsallere uygunluk ve transfer fiyatlandırması yönünden faiz/adat hesabını gündeme getirebilir. İşlemin finansman hizmeti niteliği taşıdığı durumlarda KDV sonucu da tartışılabilir. Her bakiye için otomatik tek sonuç verilmemeli; tutar, süre, sözleşme, tarafların statüsü ve güncel idari görüş birlikte incelenmelidir.
Kâr ile nakit arasındaki fark
Muhasebe kârı, dağıtılabilir kâr ve banka bakiyesi farklı kavramlardır. Şirketin kasasında para varken zarar bulunabilir; kâr varken de nakit alacaklara veya stoklara bağlı olabilir. Kâr payı ancak mali tablolar, geçmiş zararlar, yedekler ve genel kurul kararı tamamlandıktan sonra ödenir.
Önce hukuki uygunluk, sonra vergi
Ortağın şirkete borçlanması ile şirketin ortağa borçlu olması ters yönlü cari hesaplardır. Vergi ve muhasebe kaydından önce ödemenin hukuki nedeni ve Türk Ticaret Kanununa uygunluğu belirlenmelidir.
TTK 358 uyarınca pay sahibinin şirkete borçlanabilmesi için sermaye taahhüdünden doğan vadesi gelmiş borçlarını ifa etmiş olması ve şirketin kârı ile serbest yedek akçelerinin birlikte geçmiş yıl zararlarını karşılayacak düzeyde olması gerekir. TTK 644/1-b, TTK 358'i limited şirketlere de uygular. Bu koşullar sağlanmıyorsa borçlanma yasaktır.
Maddenin bu koşulları 26 Haziran 2012 tarihli 6335 sayılı Kanunla değiştirilen metne dayanır. Hukuki uygunluktan sonra emsallere uygun faiz/adat, örtülü kazanç ve diğer vergisel riskler ayrıca değerlendirilir. Faiz/adat hesaplanması borçlanma yasağını ortadan kaldırmaz.
| Cari hesabın yönü | Tipik neden | İlk kontrol |
|---|---|---|
| Ortak şirkete borçlu | Şirket kaynağının ortağa kullandırılması | TTK 358 ve 644/1-b: vadesi gelmiş sermaye taahhüt borçlarının ifası; kâr + serbest yedeklerin geçmiş yıl zararlarını karşılaması. Sonrasında gerçek işlem, vade ve vergisel emsal kontrolü |
| Şirket ortağa borçlu | Ortağın şirket giderini ödemesi veya şirkete finansman sağlaması | Belge, sözleşme, banka izi ve geri ödeme dayanağı |
Bilgilendirme notu
Bu içerik genel bilgilendirme amacıyla hazırlanmıştır. Her işlemin vergisel ve hukuki sonucu somut olayın özelliklerine göre değişebilir.