Kısaca
Mizandaki borç, alacak ve bakiye sütunlarını; işletme sahibinin kontrol edebileceği temel hesap grupları üzerinden açıklar.
Mizan neyi gösterir?
Mizan, belirli bir tarihe kadar hesaplarda oluşan borç ve alacak hareketleri ile kalan bakiyeleri topluca gösterir. Tek başına işlemlerin bütün ayrıntısını anlatmaz; kayıtların genel görünümünü ve kontrol noktalarını sunar.
Borç ve alacak sözcükleri günlük dildeki borçlu olma anlamıyla birebir aynı değildir. Muhasebe hesabının hangi tarafına kayıt yapıldığını ifade eder. Bakiye, iki tarafın farkından kalan tutardır.
Sade mizan okuma tablosu
Aşağıdaki hesaplar yalnızca yön bulmak içindir; işletmenin gerçek hesap planı daha ayrıntılı olabilir.
| Hesap grubu | Genellikle neyi izler? | İşletme sahibi neyi sorabilir? |
|---|---|---|
| Kasa | Nakit hareketleri | Fiilî nakitle bakiye uyumlu mu? |
| Banka | Banka hesapları | Ekstrelerle aynı mı? |
| Alıcılar | Müşterilerden alacaklar | Eski veya tahsil edilemeyen bakiye var mı? |
| Satıcılar | Tedarikçilere borçlar | Mutabakat ve ödeme planı uyumlu mu? |
| Stok | Satılmak veya kullanılmak üzere alınan varlıklar | Sayım ve kayıt aynı mı? |
| KDV hesapları | Alış ve satış KDV hareketleri | Beyan çalışmasıyla uyumlu mu? |
| Sermaye ve ortak hesapları | Sahiplik ve ortak hareketleri | Belgesiz veya açıklanamayan hareket var mı? |
| Satış ve gider hesapları | Dönemin gelir ve giderleri | Faaliyet raporlarıyla uyumlu mu? |
İşletme sahibi mizanda neyi kontrol edebilir?
Mizan bir hata listesi değildir; olağandışı görünen bakiyeler için doğru soruyu sormaya yardımcı olur.
- Fiilî durumla açıklanamayan yüksek kasa
- Banka ekstresiyle uyuşmayan bakiye
- Uzun süredir kapanmayan müşteri alacakları
- Tedarikçi mutabakatından farklı borçlar
- Gerçek sayımla uyuşmayan stok
- Ortak veya pay sahibi hesaplarında açıklanamayan hareket
- Vergi hesaplarında geçmiş dönemden kalan beklenmedik tutar
- Dönemle ilgisi bulunmayan gelir veya gider
Temsili mizan okuması
Bilgilendirme notu
Bu içerik genel bilgilendirme amacıyla hazırlanmıştır. Belge, kayıt ve finansal raporlama sonucu; işletmenin niteliğine, işlem tarihine ve uygulanan mevzuata göre değişebilir.