Kısaca
Anonim şirkette sermaye, pay sahiplerinin şirkete koymayı taahhüt ettiği değerlerin toplamını ve pay yapısının temelini ifade eder. 1 Ocak 2024'ten itibaren yeni kurulacak anonim şirketlerde esas sermaye sisteminin kanuni alt sınırı 250.000 TL, kayıtlı sermaye sistemini kabul eden halka açık olmayan anonim şirketlerde başlangıç sermayesi alt sınırı 500.000 TL'dir. Kanuni sınır, gerçek finansman ihtiyacını tek başına göstermez.
Esas sermaye ve kayıtlı sermaye ayrımı
Esas sermaye sisteminde sermaye tutarı esas sözleşmede sabittir ve değişiklik genel kurul kararı ile tescil süreci gerektirir. Kayıtlı sermaye sisteminde ise kanuni şartlar içinde yönetim kuruluna belirli bir tavana kadar artırım yetkisi tanınabilir. Halka açık olmayan şirketlerde bu sistem ayrıca Bakanlık iznine ve ilgili kurallara tabidir.
| Konu | Esas sermaye | Kayıtlı sermaye |
|---|---|---|
| Artırım kararı | Genel kurul ve esas sözleşme değişikliği | Tavan içinde yönetim kurulu yetkisi bulunabilir |
| Belge | Esas sözleşmedeki sermaye maddesi | Başlangıç sermayesi ve kayıtlı sermaye tavanı |
| Kontrol | Nisap, taahhüt ve tescil | Yetki süresi, tavan ve Bakanlık izni |
Taahhüt, ödeme ve sermaye türleri
Nakdî sermaye taahhüdü ile ayni sermaye aynı usulle yerine getirilmez. Nakdî taahhütlerde ödeme zamanı ve banka kayıtları; ayni sermayede devredilebilirlik, sınırlı ayni hak bulunmaması, değerleme ve sicil işlemleri birlikte kontrol edilir.
- Her pay sahibinin taahhüt ettiği tutarı ve ödeme durumunu ayrı izleyin.
- Ayni sermayenin şirkete geçişini yalnız değerleme raporuyla tamamlanmış saymayın.
- Pay grubu veya imtiyaz varsa esas sözleşme ile sermaye tablosunu uyumlu tutun.
- Sermaye artırımında iç kaynak ve dış kaynak ayrımını belgeleyin.
Paylar, pay grupları ve şirket finansmanı
Sermaye paylara bölünür. Payların itibari değeri, nama veya hamiline yazılı oluşu, grupları ve geçerli imtiyazları; oy, kâr payı ve devir süreçlerini etkileyebilir. Sermaye, ortak borcu veya banka finansmanı birbirinin yerine kullanılan kavramlar değildir.
| Finansman kaynağı | Şirketteki niteliği | Temel kayıt |
|---|---|---|
| Sermaye | Özkaynak; pay hakkı doğurur | Esas sözleşme, sicil ve pay kayıtları |
| Ortak borcu | Geri ödenmesi beklenen borç | Sözleşme, vade ve muhasebe kaydı |
| Banka kredisi | Üçüncü kişiye borç | Kredi sözleşmesi ve ödeme planı |
Sermaye artırımı, azaltımı ve finansal kayıp
Artırım yeni nakdî veya ayni sermayeyle ya da uygun iç kaynaklarla yapılabilir. Azaltımda alacaklıların korunması ve şirketin mali durumu önemlidir. Sermaye kaybı ile borca batıklık, yalnız sermaye tutarının düşük olması değildir; özkaynak ve varlıkların borçları karşılama durumu üzerinden ayrı değerlendirilir.
- Güncel mali tabloları ve özkaynak yapısını inceleyin.
- Kararı yetkili organ ve doğru nisapla alın.
- Yeni payların mevcut haklara etkisini belirleyin.
- Tescil, ilan, ödeme ve muhasebe kayıtlarını aynı dosyada tamamlayın.
Sık sorulan sorular
Kanuni asgari sermaye yeterli midir?
Kuruluş bakımından alt sınırı karşılayabilir; fakat stok, personel, yatırım ve işletme sermayesi ihtiyacı için ayrıca finansman planı gerekir.
Sermaye ödenmeden pay sahibi olunur mu?
Pay sahipliği taahhütle doğabilir; ödenmemiş sermaye borcu devam eder ve paya bağlı bazı sonuçlar ayrıca değerlendirilir.
Bilgilendirme notu
Bu içerik genel bilgilendirme amacıyla hazırlanmıştır. Her işlemin vergisel ve hukuki sonucu somut olayın özelliklerine göre değişebilir.