Kısaca
Anonim şirketin parası pay sahibinin kişisel parası değildir. Pay sahibi sıfatı, şirket hesabından açıklamasız para çekme hakkı vermez; her ödemenin şirket kayıtlarında izlenebilen hukuki ve ekonomik nedeni bulunmalıdır.
Ödeme türleri neden ayrılmalıdır?
Yönetim kurulu üyeliği veya başka bir görev için ücret/huzur hakkı, şirket adına belgeli masraf iadesi, gerçek borç ilişkisi ve temettü farklı süreçlerdir.
| Ödeme | Gerekli temel | Başlıca kayıt |
|---|---|---|
| Ücret / huzur hakkı | Görev ve yetkili karar | Bordro, kesinti ve karar |
| Masraf iadesi | Şirket adına belgeli gider | Belge, ödeme ve faaliyet bağı |
| Borç | Gerçek finansman ilişkisi | Önce TTK 358: vadesi gelmiş sermaye taahhüt borçlarının ifası; kâr + serbest yedeklerin geçmiş yıl zararlarını karşılaması. Ardından sözleşme, vade, faiz ve vergisel emsal kontrolü |
| Temettü | Dağıtılabilir kâr ve genel kurul | Karar, stopaj ve ödeme |
Pay sahibi cari hesabının iki yönü
Pay sahibi şirket giderini kişisel hesabından karşıladığında şirketin pay sahibine borcu; şirket pay sahibinin kişisel giderini ödediğinde pay sahibinin şirkete borcu doğabilir. Bakiyenin yönü, açıklaması ve kapanma planı aylık mutabakatla izlenmelidir.
Emsallere uygunluk ve vergisel risk
Şirket kaynağının pay sahibince karşılıksız veya uzun süre kullanılması, transfer fiyatlandırması ve emsallere uygun faiz/adat değerlendirmesini gündeme getirebilir. İşlemin şartlarına göre finansman hizmeti ve KDV tartışması da doğabilir. Tutar, süre, taraf statüsü ve güncel idari görüş görülmeden otomatik tek sonuç verilmemelidir.
Nakit temettü değildir
Banka bakiyesi; satış tahsilatı, sermaye veya kredi içerebilir. Temettü için dağıtılabilir kâr, geçmiş zararlar, yedekler, pay hakları ve genel kurul kararı gerekir. Yalnız havale yapılması bu süreci tamamlamaz.
Borçlandırmada hukuki eşik
Vergi ve faiz hesabından önce TTK 358'deki borçlanma yasağı kontrol edilir. Pay sahibinin şirkete borçlanabilmesi için sermaye taahhüdünden doğan vadesi gelmiş borçlarını ifa etmiş olması ve şirketin kârı ile serbest yedek akçelerinin birlikte geçmiş yıl zararlarını karşılayacak düzeyde olması gerekir. Bu koşullar sağlanmıyorsa borçlanma yasaktır.
Maddenin bu koşulları 26 Haziran 2012 tarihli 6335 sayılı Kanunla değiştirilen metne dayanır. Hukuki uygunluktan sonra emsallere uygun faiz/adat ve transfer fiyatlandırması dâhil vergisel riskler ayrıca incelenir. Faiz/adat hesaplanması borçlanma yasağını ortadan kaldırmaz.
Şirketin pay sahibine borçlu olduğu belgeli gider veya gerçek finansman işlemi aynı yönlü ilişki değildir. Her iki durumda da karar, sözleşme, vade, banka izi ve muhasebe kaydı birbiriyle uyumlu olmalıdır.
Bilgilendirme notu
Bu içerik genel bilgilendirme amacıyla hazırlanmıştır. Her işlemin vergisel ve hukuki sonucu somut olayın özelliklerine göre değişebilir.