TFRS 18 ve Finansal Tablo Hazırlama: 2027 Değişiklikleri, Kapsam ve Uygulama

Kısaca

TFRS 18 Finansal Tablolarda Sunum ve Açıklama, TFRS'ye göre hazırlanan finansal tabloların sunum ve açıklama düzenini ele alır. 08.05.2025'te yayımlanan standardın genel uygulama başlangıcı, 1 Ocak 2027 veya sonrasında başlayan yıllık hesap dönemleridir. Bu, bütün şirketlerin 2027'de TFRS uygulamaya başlayacağı anlamına gelmez; önce işletmenin raporlama çerçevesi belirlenir.

KGK'nın 30.10.2026 tarihli, 75935942-050.01.04-[01/47201] sayılı Kararı ve Finansal Tablo Örnekleri ve Kullanım Rehberi, 04.11.2026 tarihli ve 33420 sayılı Resmî Gazete'de yayımlandı. Rehber, TFRS 18'in getirdiği sunum değişikliklerini tablo örneklerine yansıtır. Standardın kendisi ile örnekleri gösteren rehber iki ayrı, birlikte okunacak kaynaktır.

Öne çıkan yenilikler; kâr veya zararda esas faaliyet/yatırım/finansman ayrımı, belirli ara toplamlar, yönetimin tanımladığı performans ölçütlerinin açıklanması ve kalemlerin anlamlı biçimde birleştirilip ayrıştırılmasıdır. 2027 uygulaması yalnız cari yıl sütununu değiştirmekle tamamlanmaz; karşılaştırmalı bilgiler, dipnotlar ve geçiş mutabakatı hazırlanır.

Kimler TFRS ve yeni tablo örnekleri kapsamında?

KGK'nın güncel TMS uygulama kapsamı kararında ek listedeki işletmelerin TFRS uygulaması; bağımsız denetime tabi olup ek listede sayılmayanların BOBİ FRS uygulaması ve isteğe bağlı TFRS seçimi ayrı düzenlenir. Bağımsız denetim sınırını aşmak tek başına her işletmeyi zorunlu TFRS kapsamına sokmaz. KÜMİ FRS veya BOBİ FRS çerçevesini kullanan işletme, sırf şirket olduğu ya da denetlendiği için otomatik TFRS 18 uygulayıcısı sayılmaz.

Yeni Rehber m.2/1 iki koşulu birlikte arar: TTK m.397/4 uyarınca bağımsız denetime tabi olmak ve zorunlu veya isteğe bağlı TFRS uygulamak. Bu işletmeler ilgili örnekleri kullanır. Bağımsız denetime tabi olmayıp TFRS uygulayanlarda örneklerin kullanılması m.2/2 uyarınca ihtiyaridir. TFRS'ye uygunluk için standart hükümlerine uyma ile örnek formatın seçimi ayrı konulardır.

KGK ek listesi, sektör ve işletme türü üzerinden incelenir. Genel denetim hadleri veya TSRS hadleri tek bir evrensel TFRS eşiği diye kopyalanmamalıdır. İsteğe bağlı TFRS'ye geçişte de geçerli KGK kararları ve raporlama sürekliliği koşulları ayrıca kontrol edilir.

KAP taksonomisi ve sektörel tablo örnekleri

Rehber m.2/1'e göre KAP'a finansal tablo bildirimi yapanlar, bu bildirimlerde ayrıca TFRS Taksonomisinde belirlenen örnekleri kullanır. Taksonomi, finansal bilgilerin XBRL tabanlı standart dijital raporlama yapısıyla sunulmasını sağlar (m.4). Bir PDF hazırlamak KAP'ın biçim ve etiket gerekliliklerini kendiliğinden karşılamaz.

m.2/3, SPK, BDDK ve SEDDK düzenleme/denetimine tabi şirketlerin sektörel örneklerini ayırır. Bu şirketlere genel rehberin örnekleri tek format olarak dayatılmaz; sektöre özgü örnek belirlenmemişse bu örnekler kullanılır. Bankanın faiz sınıflandırmasıyla sıradan ticaret şirketinin sınıflandırması da gelişigüzel eşitlenemez.

Finansal tablo setinde neler bulunur?

TFRS 18 par.10 ve ilgili hükümler; finansal durum tablosunu, kâr veya zarar ile diğer kapsamlı geliri gösteren tablo ya da tabloları, özkaynak değişim tablosunu, nakit akış tablosunu ve dipnotları birlikte ele alır. Önceki dönemin karşılaştırmalı bilgileri setin parçasıdır; gerekli koşullarda önceki karşılaştırmalı dönemin başlangıcına ait finansal durum tablosu da değerlendirilir.

Kâr veya zarar ve diğer kapsamlı gelir, standardın izin verdiği tek veya iki tablo yaklaşımıyla sunulur. Özkaynak değişimi; dönem sonucunu, diğer kapsamlı geliri ve ortaklarla ortak sıfatıyla yapılan işlemleri ayırır. Nakit akışının kendi hükümleri TMS 7'de yer alır. Kâr-zarardaki yatırım/finansman bölümleri nakit akış tablosu sınıflarına her işlem için otomatik eşit değildir.

Konsolide ve münferit tabloların hangi durumda düzenleneceği ilgili TFRS'lerden belirlenir. Konsolidasyon çevresi, özkaynak yöntemi ve grup içi eliminasyonlar yalnız bir şablon seçilerek değişmez. Rehberin ilgili konsolide/münferit örneği doğru raporlama birimiyle eşleştirilir.

Kâr veya zararda beş bölüm

TFRS 18 par.47, gelir ve giderleri beş bölümde sınıflandırır: esas faaliyetler, yatırım faaliyetleri, finansman faaliyetleri, vergi ve durdurulan faaliyetler. İlk üç bölüm yeni düzenin anlaşılmasında öne çıkar; vergi ve durdurulan faaliyetler unutulmamalıdır.

Esas faaliyetler bölümü diğer bölümlerde sınıflandırılmayan gelir ve giderleri içerir (par.52). Yatırım bölümü par.53–58'deki nakit/nakit benzerleri, belirli yatırımlar ve diğer kaynaklardan büyük ölçüde bağımsız getiri üreten varlıklarla ilişkilidir. Finansman bölümü par.59–66'da borcun niteliği ve ilgili gelir/gider türü üzerinden değerlendirilir. Hesap adında faiz yazması tek başına sınıflandırma sonucu vermez.

Varlıklara yatırım yapmayı veya müşterilere finansman sağlamayı ana faaliyet olarak yürüten işletmelerde par.49–51 ve ilgili özel hükümler uygulanır. Bazı faiz gelirleri/giderleri ile yatırım getirileri bu koşullarda esas faaliyetlerde yer alabilir. Bütün faiz gelirlerini yatırım, bütün faiz giderlerini finansman bölümüne koşulsuz yazmak doğru değildir; faaliyetin ve varlık/yükümlülüğün niteliği belgelenir.

Ara toplamlar ile yönetimin performans ölçütleri farklıdır

Par.69–74; esas faaliyet kârı veya zararı, finansman ve vergi öncesi kâr veya zarar ile kâr veya zarar toplamını düzenler. Esas faaliyet kârı bu bölümdeki tüm gelir/giderlerin sonucudur. Finansman ve vergi öncesi sonuç genel olarak esas ve yatırım bölümlerinin birleşimidir. Ancak müşterilere finansman sağlamayı ana faaliyet olarak yürüten ve par.65(a)(ii) uyarınca bununla ilgili olmayan finansman yükümlülüklerinin gelir/giderlerini de esas faaliyetlere alan işletme, par.73 gereğince finansman ve vergi öncesi kâr ara toplamını sunmaz. Par.74 kapsamındaki diğer sunumlar ayrıca değerlendirilir; bütün sektörlere tek şablon uygulanamaz.

Yönetimin tanımladığı performans ölçütü (MPM), par.117'deki şartları taşıyan, finansal tablolar dışındaki kamuya açık iletişimde kullanılan ve yönetimin bir bütün olarak işletmenin finansal performansının bir yönüne ilişkin görüşünü ileten gelir/gider ara toplamıdır. Her işletme zorunlu olarak tek bir EBITDA/FAVÖK üretmek zorunda değildir. Göstergenin yalnız adı değil tanımı, hesabı ve kullanım biçimi değerlendirilir.

Par.118'de sayılan ara toplamlar ile TFRS'lerin özellikle sunulmasını veya açıklanmasını zorunlu tuttuğu toplamlar MPM değildir. Örneğin Rehber E/II/11'de belirli yatırım/yönetim ana faaliyetli holdingler için açıklanan özkaynak yöntemiyle değerlenen yatırımlar sonrası kâr ara toplamı, sırf yönetimce kullanıldığı için MPM sayılmaz. Özel ara toplamın kendi kapsam koşulu kontrol edilir.

MPM varsa par.121–125 uyarınca tek bir dipnotta yararı, tanımı, hesabı, en doğrudan karşılaştırılabilir standart toplam/ara toplamıyla mutabakatı ve mutabakat kalemlerinin vergi ile kontrol gücü olmayan pay etkileri ve vergi etkisinin hesaplanma yöntemi açıklanır. Hesap değişikliği veya ölçütün bırakılması da açıklama ve karşılaştırmalı bilgi kontrollerine tabidir. Standart ara toplam yönetimin düzeltilmiş gösterge seçimiyle değiştirilemez.

Kalemler, birleştirme ve dipnotlar

Rehber m.5 ve TFRS 18 par.41–43 birlikte okunur. Gerekli farklı kalem, mevcut ana kalemin altında alt kalem olarak sunulabilir. KAP bildiriminde TFRS 18 ve Taksonomiye uygun ana kalemler, alt kalemler ve ara toplamlar ayrıca oluşturulur. Her hesap bakiyesi için yeni ana başlık açılması gerekmez.

Cari ve karşılaştırmalı dönem bakiyeleri sıfır olan kalemlere yer verilmeyebilir. Ayrı sunumu faydalı biçimlendirilmiş özet sağlamayan ve önemli olmayan kalemlerde birleştirme hükümleri gözetilir; önemli bilgi ilgisiz bilgiler arasında gizlenemez. Diğer etiketi yalnız daha bilgi verici bir ad bulunamadığında kullanılır. Bir kalemin birden fazla açıklaması varsa ilgili tüm dipnotlara referans verilir (m.5/3–6; par.113–114). Esas faaliyet giderleri par.78–85 kapsamında çeşit/fonksiyon veya uygun karma sunumla düzenlenir; fonksiyon esaslı kalem kullanılırsa par.83'teki amortisman, itfa, çalışan faydaları ve ilgili değer düşüklüğü/iptal bilgileri tek dipnotta açıklanır.

Önemlilik Bildirimi 2: yardımcı ve ihtiyari kaynak

KGK'nın 03.11.2026 tarihli 2026-43 duyurusu, TFRS Uygulama Bildirimi 2 — Önemlilik Muhakemelerinin Yapılması metnini açıklar. Bildirim ihtiyaridir; yeni veya değişen zorunlu hüküm getirmez. Bilgiyi seçme, birleştirme ve açıklama muhakemesini destekler.

Bu rehberliği kullanmak ile TFRS 18'in bağlayıcı önemlilik/sunum kurallarına uymak aynı yükümlülük değildir. İhtiyari rehberliği seçenler için metindeki 1 Ocak 2027'den itibaren hazırlanan finansal tablolara ilişkin uygulama açıklaması izlenir. Bildirim, önemli bir dipnotu kaldırmak için genel muafiyet değildir.

2027 yürürlük, erken uygulama ve geriye dönük geçiş

Rehber m.8/1, 1 Ocak 2027 veya sonrasında başlayan hesap dönemlerini esas alır. TFRS 18'i erken uygulayan işletme rehberi de ilgili dönemde erken seçebilir; erken uygulama dipnotlarda açıklanır. 4 Kasım 2026 yayımı bütün işletmelerin 2026 tablolarını hemen değiştirmesi anlamına gelmez.

Rehber m.8/2 ve TFRS 18 Ek C2 uyarınca TMS 8 çerçevesinde geriye dönük uygulama gerekir. İlk uygulamanın hemen önceki karşılaştırmalı kâr veya zarar tablosundaki her kalem için yeni sunum ile önceki TMS 1 sunumu arasındaki mutabakat Ek C3 kapsamında hazırlanır. Ek C2'de TMS 8 par.28(f) nicel bilgisine muafiyet bulunması, Ek C3 mutabakatını veya geriye dönük karşılaştırmalı sunumu kaldırmaz. İlk yıl özet ara dönem tablolarında Ek C4–C5'teki ek başlık/ara toplam ve mutabakat hükümleri ayrıca kontrol edilir.

Takvim yılı kullanan işletmede 2027 ilk uygulaması için 2026 karşılaştırmalı sınıflandırma dosyası önceden hazırlanmalıdır. Yalnız 2027 cari rakamlarını etiketlemek yeterli değildir; karşılaştırmalı sütunlar, dipnotlar ve uygulanabilir diğer geçiş koşulları birlikte ele alınır.

Rehber m.7, 30.05.2019 tarihli 01/146 sayılı Kararla kabul edilen ve 07.06.2019 tarihli 30794 sayılı Resmî Gazete'de yayımlanan eski rehberi yeni rehberin yürürlüğe girmesiyle kaldırır. TFRS 18'in TMS 1'in yerini alması ise Ek C8 hükmüdür. Eski örnek rehberinin kaldırılmasıyla standardın değiştirilmesi ayrı işlemlerdir.

Defter kayıtları, raporlama düzeltmeleri ve vergi ayrımı

Rehber m.6, muhasebe/defter kayıtlarıyla TFRS tabloları arasındaki ilişkinin kurulmasını ve gerekli düzeltmelerin ticari defterlerden ayrı kaydedilip saklanmasını düzenler. İlgili mevzuat uyarınca bu amaçla tutulan defter de kapsamda değerlendirilir. Hesap planı ile raporlama kalemleri arasında izlenebilir eşleme ve uzlaştırma dosyası oluşturulur.

Sunum değişikliği tek başına yeni bir vergi borcu, bütün defter kayıtlarının silinmesi veya VUK değerleme kurallarının değişmesi anlamına gelmez. Muhasebeleştirme ve ölçüm için ilgili diğer standartlar, vergi için kendi mevzuatı geçerlidir. Yalnız bölüm değiştiren bir kalemde toplam kârın veya vergi matrahının mutlaka değiştiği sonucu çıkarılamaz.

Örnek 1 — Ticaret işletmesinde eski/yeni sınıflandırma

TL cinsinden sadeleştirilmiş öğretici tablodur; tam finansal tablo seti değildir. Rakamlar varsayımsaldır. Yatırım yapma veya müşterilere finansman sağlama ana faaliyeti yoktur. 20.000 TL nakit/nakit benzerlerinden faiz geliri, 40.000 TL genel finansman borcuna ilişkin giderdir. Eski pakette finansman geliri/gideri başlığındaki kalemlerin yeni bölümleri ayrı belirlenir. Bu, her eski TMS 1 tablosunun aynı başlıklara sahip olduğu iddiası değildir.

Örnek 2 — Aynı faiz adı farklı faaliyet modelinde

Örnek 3 — Düzeltilmiş performans ölçütünün mutabakatı

Örnek 4 — 2027 ilk uygulamasında 2026 karşılaştırması

Örnek 5 — KAP ve sektörel format kontrolü

Geçiş kontrol listesi ve TSRS ayrımı

TFRS 18 finansal tabloların sunum/açıklamasını, TSRS sürdürülebilirlikle ilgili finansal açıklamaları ele alır. Birindeki kapsam veya muafiyet diğerine otomatik geçmez.

• Denetim ve TFRS/BOBİ FRS/KÜMİ FRS çerçevesini ayrı belirleyin.
• İlk uygulama dönemi, varsa erken uygulama kararını ve dipnotunu kaydedin.
• Ana faaliyet modelini ve beş bölüm için hesap eşlemesini belgeleyin.
• Standart ara toplamları ile MPM listesini ayırın.
• 2026 karşılaştırmalı verileri, Ek C mutabakatını ve TMS 8 geçiş dosyasını hazırlayın.
• Konsolide/münferit kapsamı, sektör örnekleri ve KAP Taksonomisini kontrol edin.
• Önemlilik, diğer kalemler ve dipnot çapraz referanslarını inceleyin.
• Defter-TFRS uzlaştırması ve saklanan düzeltme kayıtlarını tamamlayın.

Sık sorulan sorular

Bilgilendirme notu

Bu rehber 04.11.2026 itibarıyla resmî karar, güncel TFRS 18 ve ilgili KGK kaynaklarıyla hazırlanmıştır. İşletmenin ana faaliyetleri, sektör düzeni, raporlama çerçevesi ve geçiş dosyası ayrıca değerlendirilmelidir.