Kısaca
Gelir Vergisi Kanununun mükerrer 20/D maddesi, 1 Ocak 2026 tarihinden itibaren Türkiye'de yerleşmiş sayılan ve geçmiş üç takvim yılına ilişkin koşulları sağlayan gerçek kişilerin Türkiye dışında elde ettiği kazanç ve iratlara 20 yıllık gelir vergisi istisnası getirir. İstisna herkese, her yurt dışı ödemeye veya Türkiye'de yürütülen her faaliyete uygulanmaz.
Düzenleme 7582 sayılı Kanunla yapılmış, uygulama 333 Seri No.lu Gelir Vergisi Genel Tebliğiyle açıklanmıştır. Eylül 2026'da yayımlanan GİB rehberi yeni bir istisna getirmemiş; mevcut kanun ve Tebliğ uygulamasını özetlemiştir.
Kimler yararlanabilir?
İstisna yalnız gerçek kişiler içindir. Kişinin 1 Ocak 2026 veya sonrasında Türkiye'de yerleşmiş sayılması, başvuru tarihinde de bu niteliği taşıması ve Türkiye'de yerleşmiş sayılmasından önceki son üç takvim yılında Türkiye'de ikametgâhının ve vergi mükellefiyetinin bulunmaması gerekir.
Türkiye'ye taşınmış olmak tek başına yeterli değildir. Yerleşiklik tarihi, önceki üç takvim yılındaki ikametgâh ve mükellefiyet kayıtları ile gelirin Türkiye dışında elde edilip edilmediği ayrı ayrı incelenir.
| Kontrol | Temel şart |
|---|---|
| Kişi | Gerçek kişi olmalı |
| Yerleşiklik | 1 Ocak 2026 veya sonrasında Türkiye'de yerleşmiş sayılmalı |
| Başvuru anı | Başvuru tarihinde Türkiye'de yerleşmiş sayılmalı |
| Önceki dönem | Önceki son üç takvim yılında Türkiye'de ikametgâh ve engel oluşturan mükellefiyet bulunmamalı |
| Gelirin kaynağı | Kazanç veya irat Türkiye dışında elde edilmiş olmalı |
| Usul | Süresinde başvuru yapılıp EK-1 İstisna Belgesi alınmalı |
Türkiye'de yerleşmiş sayılma nasıl belirlenir?
Gelir vergisi bakımından yerleşiklik, yalnız vatandaşlık veya ikamet izniyle belirlenmez. Türkiye'de ikametgâhın bulunması veya bir takvim yılı içinde Türkiye'de devamlı olarak altı aydan fazla oturma gibi Gelir Vergisi Kanunundaki esaslar ve geçici ayrılmalar birlikte değerlendirilir.
İstisna için önemli tarih, kişinin vergi hukuku bakımından Türkiye'de yerleşmiş sayıldığı tarihtir. Başvuru süresi ve 20 yıllık dönem bu tespitle bağlantılı olduğundan giriş-çıkış, ikametgâh ve vergi kayıtlarının birbiriyle uyumlu olması gerekir.
Önceki üç takvim yılı ve eski mükellefiyetler
Üç yıllık kontrol, Türkiye'de yerleşmiş sayılınan tarihten geriye doğru gün hesabıyla değil, önceki üç takvim yılı üzerinden yapılır. Bu yıllarda Türkiye'de ikametgâh veya genel olarak vergi mükellefiyeti bulunması istisnayı engelleyebilir.
Ancak kişi bu kapsama girmeden önce Türkiye'de yalnız gayrimenkul sermaye iradı, menkul sermaye iradı veya değer artışı kazancı nedeniyle mükellef olmuşsa bu kayıt tek başına engel sayılmaz. Türkiye'deki ücret, ticari, zirai veya serbest meslek kazancı gibi başka bir nedenle oluşan mükellefiyet ise aynı istisna kapsamında değerlendirilmez ve engel doğurabilir.
| Önceki Türkiye kaydı | Genel sonuç |
|---|---|
| Yalnız Türkiye'deki taşınmazdan kira geliri | Diğer şartlar varsa tek başına engel değildir |
| Yalnız menkul sermaye iradı | Diğer şartlar varsa tek başına engel değildir |
| Yalnız değer artışı kazancı | Diğer şartlar varsa tek başına engel değildir |
| Ücret, ticari, zirai veya serbest meslek kazancı | Önceki üç yıl şartı bakımından engel oluşturabilir |
Başvuru otomatik değildir: süre ve İstisna Belgesi
Şartların fiilen bulunması tek başına yeterli değildir. İstisnadan yararlanmak isteyen kişinin tarha yetkili vergi dairesine başvurması ve 333 Seri No.lu Tebliğ ekindeki EK-1 'Yurt Dışından Elde Edilen Kazanç ve İratlar İçin İstisna Belgesi'ni alması gerekir.
Genel başvuru süresi, kişinin Türkiye'de yerleşmiş sayıldığı takvim yılının sonudur. Takvim yılının son iki ayında yerleşmiş sayılanlar ise izleyen takvim yılının ikinci ayının sonuna kadar başvurabilir. Vergi dairesi; önceki üç yıldaki ikametgâh ve mükellefiyet durumunu, başvuru tarihindeki yerleşikliği ve diğer koşulları kontrol eder.
- Yerleşiklik tarihini ve yetkili vergi dairesini belirleyin.
- Önceki üç takvim yılına ait ikametgâh ve mükellefiyet kayıtlarını hazırlayın.
- Gelir türleri ile yurt dışı kaynak bağını gösteren sözleşme ve belgeleri sınıflandırın.
- Süre içinde başvurup EK-1 İstisna Belgesini alın.
- Belge alındıktan sonra koşulları ve gelir kaynaklarını dönemsel olarak izleyin.
20 yıllık süre nasıl işler?
Kanundaki istisna 20 yıl boyunca uygulanır. Bu ifade, her gelir için ayrı bir 20 yıllık süre veya istenildiğinde başlatılabilecek bir dönem anlamına gelmez; kişinin Türkiye'de yerleşmiş sayılması ve istisna koşullarıyla bağlantılı tek bir uygulama dönemidir.
Dönem boyunca yalnız Türkiye dışında elde edilen kazanç ve iratlar istisna kapsamındadır. Türkiye'de elde edilen gelirler genel hükümlere göre vergilendirilmeye devam eder. Kişinin sonradan Türkiye mukimi olmaktan çıkması veya koşulların değişmesi hâlinde güncel durum yeniden değerlendirilmelidir.
Hangi gelirler kapsamda olabilir?
Gelirin adı değil kaynağı belirleyicidir. Yurt dışındaki bir taşınmazın kirası, yabancı şirketten elde edilen kâr payı, yurt dışındaki mevduat veya menkul kıymet geliri ve yurt dışında yürütülen faaliyetten doğan kazanç; kendi elde etme ve kaynak koşulları sağlanıyorsa istisna kapsamında incelenebilir.
Buna karşılık Türkiye'deki taşınmazın kirası, Türkiye'de yürütülen ticari veya serbest meslek faaliyeti, Türkiye'de ifa edilen çalışma ve Türkiye kaynaklı diğer gelirler istisnaya girmez. Gelirin yabancı para cinsinden olması, yabancı banka hesabından gelmesi veya müşterinin yurt dışında bulunması tek başına yurt dışı kaynak şartını kanıtlamaz.
| Gelir örneği | İlk değerlendirme |
|---|---|
| Yurt dışındaki taşınmazdan kira | Taşınmaz ve gelir gerçekten yurt dışı kaynaklıysa kapsamda incelenebilir |
| Yabancı şirketten temettü | Şirket, pay ve dağıtım kaynağı belgeleriyle kapsamda incelenebilir |
| Yurt dışı banka faizi veya menkul kıymet geliri | Hesap, ihraççı ve kaynak koşulları ayrı incelenir |
| Türkiye'de verilen hizmetin yabancı müşteriye faturası | Müşterinin veya ödemenin yurt dışında olması tek başına yeterli değildir |
| Türkiye'deki taşınmazın kirası | Türkiye kaynaklıdır; istisna kapsamında değildir |
Kaynak testi neden kritik?
Türkiye'de elde edilen kazanç ve iratların belirlenmesinde Gelir Vergisi Kanununun kaynak kuralları uygulanır. Faaliyetin nerede icra edildiği, hizmetten nerede yararlanıldığı, işyeri veya daimî temsilci, taşınmazın bulunduğu yer, sermayenin bağlı olduğu yapı ve sözleşmenin gerçek uygulaması birlikte incelenebilir.
Özellikle uzaktan çalışma, danışmanlık, yazılım ve dijital hizmetlerde 'müşteri yabancı' ya da 'ödeme yurt dışından' yaklaşımı tek başına yeterli değildir. Faaliyet fiilen Türkiye'de yürütülüyorsa veya kazanç Türkiye'deki organizasyona bağlıysa, gelirin Türkiye kaynaklı sayılması ve istisna dışında kalması mümkündür.
Beyan, diğer gelirler, giderler ve yabancı vergi
İstisna kapsamındaki kazanç ve iratlar için yıllık gelir vergisi beyannamesi verilmez. Kişi Türkiye kaynaklı kira, ücret, ticari kazanç veya başka bir gelir nedeniyle beyanname veriyorsa istisna kapsamındaki yurt dışı gelirini bu beyannameye dâhil etmez.
İstisna kapsamındaki gelirle ilgili gider ve maliyetler, vergiye tabi başka kazanç ve iratların tespitinde indirilemez. Aynı şekilde bu gelir nedeniyle yabancı ülkede ödenen vergiler, Türkiye'de tarh edilen gelir vergisinden mahsup edilemez. İstisna içi ve istisna dışı gelir, gider ve yabancı vergi kayıtları bu nedenle ayrı izlenmelidir.
Temsili örnek
Şartların sonradan bulunmadığının anlaşılması
Yerleşiklik, önceki üç yıl, mükellefiyet veya gelirin yurt dışı kaynaklı olması gibi şartların taşınmadığı sonradan tespit edilirse tahakkuk ettirilmeyen vergiler vergi ziyaına uğramış sayılır. Vergi aslıyla birlikte kanuni ceza ve gecikme sonuçları gündeme gelebilir.
Bu nedenle yalnız belgeyi almakla yetinilmemeli; gelir kaynağını, sözleşmeleri, yabancı vergi ve gider kayıtlarını ve Türkiye'deki faaliyetlerle ayrımı gösteren dosya 20 yıllık dönem boyunca güncel tutulmalıdır.
Sık sorulan sorular
Türkiye'ye taşınan herkes 20 yıllık istisnadan yararlanabilir mi?
Hayır. 1 Ocak 2026 veya sonrasında Türkiye'de yerleşmiş sayılma, önceki üç takvim yılı, başvuru ve yurt dışı kaynak şartları birlikte sağlanmalıdır.
İstisna kendiliğinden uygulanır mı?
Hayır. Tarha yetkili vergi dairesine süresinde başvurulması ve EK-1 İstisna Belgesinin alınması gerekir.
Son üç yılda Türkiye'de kira beyannamesi vermiş olmak engel mi?
Türkiye'de yalnız gayrimenkul sermaye iradı nedeniyle mükellefiyet, diğer şartlar varsa tek başına engel değildir. Mükellefiyetin gerçekten yalnız bu gelirle sınırlı olup olmadığı kontrol edilir.
Yabancı müşteriden dövizle alınan hizmet bedeli istisna olur mu?
Ödeme şekli ve müşterinin yeri tek başına yeterli değildir. Hizmetin veya faaliyetin nerede icra edildiği ve gelirin kaynak kuralları ayrıca incelenir.
Yurt dışındaki evin kirası istisna kapsamında olabilir mi?
Taşınmaz yurt dışındaysa ve kişinin diğer bütün koşulları sağlanıyorsa bu gelir istisna kapsamında incelenebilir.
Yabancı şirketten alınan temettü kapsama girebilir mi?
Yabancı şirket, pay ve dağıtımın kaynağı belgelenmek ve diğer şartlar sağlanmak kaydıyla kapsamda incelenebilir.
İstisna geliri için yurt dışında ödenen vergi Türkiye'de mahsup edilir mi?
Hayır. İstisna kapsamındaki gelir nedeniyle yabancı ülkede ödenen vergi Türkiye'de tarh edilen gelir vergisinden mahsup edilemez.
İstisna kapsamındaki gider başka gelirden düşülebilir mi?
Hayır. İstisna kapsamındaki kazanç ve iratlara ait gider ve maliyetler vergiye tabi diğer kazançların tespitinde dikkate alınmaz.
Resmî kaynaklar
Yasal dayanak, 7582 sayılı Kanunun 4'üncü maddesiyle Gelir Vergisi Kanununa eklenen mükerrer 20/D maddesidir. Uygulama usulü 4 Temmuz 2026 tarihli ve 33300 sayılı Resmî Gazete'de yayımlanan 333 Seri No.lu Gelir Vergisi Genel Tebliğiyle düzenlenmiştir.
Gelir İdaresi Başkanlığının Eylül 2026 tarihli 'Yurt Dışından Elde Edilen Kazanç ve İratlarda Vergi İstisnası Rehberi' bu iki resmî düzenlemenin koşullarını, başvuru zamanını ve beyan sonuçlarını özetler. İşlem sırasında Kanun, Tebliğ ve GİB rehberi birlikte kontrol edilmelidir.
Bilgilendirme notu
Bu içerik genel bilgilendirme amacıyla hazırlanmıştır. Her işlemin vergisel ve hukuki sonucu somut olayın özelliklerine göre değişebilir.