Kısaca
Yabancı, Türkiye'de çalışmaya başlamadan önce çalışma izni veya çalışma izni muafiyeti almalıdır. İkamet izni tek başına çalışma hakkı sağlamaz; buna karşılık birçok çalışma izni türü geçerlilik süresince ikamet izni yerine geçer.
İkamet ve çalışma hakkı ayrımı
| Belge | Temel işlev |
|---|---|
| İkamet izni | Türkiye'de kalış hakkı; kural olarak tek başına çalışma hakkı vermez |
| Süreli çalışma izni | Belirli işveren, işyeri ve iş için çalışma ve ikamet hakkı |
| Çalışma izni muafiyeti | Kanunda sayılan süre ve faaliyetlerde çalışma hakkı |
| Süresiz/bağımsız izin | Özel koşullarla farklı çalışma kapsamı |
İkamet izni olan yabancı hemen çalışabilir mi?
Kural olarak hayır. Çalışmaya başlamadan önce uygun çalışma izni veya muafiyet alınmalıdır.
Başvuru ve güncel kriterler
Yurt dışı başvurusu Türkiye Cumhuriyeti dış temsilciliğinde başlar; yurt içi başvuru için kural olarak yeterli süreli geçerli ikamet izni aranır. İşveren elektronik sistemde işyeri, sözleşme ve yabancıya ilişkin belgeleri tamamlar.
Bilanço esasına tabi işyerlerinde genel değerlendirmede her yabancı için en az beş Türk vatandaşı istihdamı esastır. İşyerinin mali yeterliliği, yabancının ücreti ve görevi de güncel kriterlere göre incelenir. Bilişim, eğitim, turizm, ev hizmetleri ve bazı yabancı kategorilerinde özel kriter veya muafiyetler bulunabilir; 2026 içinde güncellenen resmî kriterler başvuru tarihinde yeniden kontrol edilmelidir.
İzin çıkmadan işe başlama ve SGK
Başvurunun yapılmış olması çalışma hakkı doğurmaz. İzin veya muafiyet başlangıcı gelmeden fiilî çalışma başlatılmamalıdır. İzin alındıktan sonra iş sözleşmesi, işe giriş bildirgesi, ücret ve çalışma koşulları izin bilgileriyle uyumlu olmalıdır.
Çalışma izni SGK yükümlülüklerini ortadan kaldırmaz. Sosyal güvenlik sözleşmeleri ve geçici görevlendirme istisnaları varsa ayrıca belgelenir; aksi hâlde işverenin tescil, bildirim, prim ve bordro yükümlülükleri yürür.
Ücret, görev ve işveren değişikliği
İzin başvurusundaki görev ve ücret, Bakanlığın meslek ve asgari ücret katsayılarına ilişkin güncel kriterlerini karşılamalıdır. İzin sonrasında ücretin kayıtlarda farklı uygulanması veya yabancının başka işveren ya da işte çalıştırılması izin uyumsuzluğu doğurabilir.
Süreli izin belirli işverene bağlıdır. İşveren, işyeri veya esaslı görev değişikliği yeni başvuru gerektirebilir; mevcut izin otomatik olarak başka işverene taşınmaz.
Uzatma ve takip
Uzatma başvurusu mevcut izin sona ermeden mevzuattaki zaman aralığında yapılır. Pasaport süresi, sözleşme, SGK kayıtları, ücret ve işyeri kriterleri yeniden kontrol edilir. İş ilişkisinin sona ermesi veya yabancının başlamaması hâlinde Bakanlık ve SGK bildirimleri kendi sürelerinde tamamlanır.
- İzin ve pasaport bitiş tarihleri
- İşveren/işyeri/görev uyumu
- Bordro ve banka ödemesi
- SGK işe giriş ve aylık bildirimler
- Uzatma başvurusu takvimi
- İşten ayrılış ve izin sonlandırma bildirimleri
Bilgilendirme notu
Bu içerik genel bilgilendirme amacıyla hazırlanmıştır. Her işlemin vergisel ve hukuki sonucu somut olayın özelliklerine göre değişebilir.