Kısaca
Tevsik, belirli tahsilat ve ödemelerin banka, yetkili ödeme kuruluşu veya PTT aracılığıyla yapıldığının bu kurumların düzenlediği kayıtlarla kanıtlanmasıdır. Fatura veya makbuz işlemin dayanağını; finansal kurum kaydı ise ödemenin hareketini gösterir. Biri diğerinin yerine geçmez.
Kimler ve hangi tutarlar kapsamda?
Birinci ve ikinci sınıf tüccarlar, serbest meslek erbabı, basit usule tabi olanlar, defter tutan çiftçiler, vergiden muaf esnaf ve mükellef olmayanlar arasındaki işlemler kapsama girebilir. Mükellef olmayanların kendi aralarındaki işlemleri genel tevsik zorunluluğunun dışındadır.
30 Kasım 2024'ten beri KDV dâhil 30.000 TL'yi aşan tahsilat ve ödemelerin aracı finansal kurumlar üzerinden yapılması gerekir. Tutar ve kapsam işlem tarihinde yeniden kontrol edilmelidir.
| Kontrol | Esas |
|---|---|
| Parasal sınır | KDV dâhil işlem tutarı 30.000 TL'yi aşıyor mu? |
| Taraflar | Taraflardan en az biri tevsik kapsamındaki kişilerden mi? |
| Kanal | Banka, yetkili ödeme kuruluşu veya PTT kullanıldı mı? |
| Kayıt | Dekont ve işlem belgesi aynı borçla eşleşiyor mu? |
Taksit, toplam sözleşme ve aynı gün işlemleri
Sözleşmenin toplam bedeli sınırı aşıyorsa her taksit sınırın altında kalsa bile taksitlerin her biri finansal kurum aracılığıyla tevsik edilir. Aynı kişi veya kurumla aynı günde yapılan işlemler birlikte değerlendirilir; günlük toplam sınırı aşınca aşımı doğuran işlemden itibaren finansal kanal kullanılmalıdır.
Taksitlerin her biri 30.000 TL'nin altındaysa tevsik gerekmez mi?
Hayır. Toplam işlem veya sözleşme bedeli sınırı aşıyorsa kısım kısım ödemeler de finansal kurum aracılığıyla yapılmalıdır.
Konut ve işyeri kiralarında özel banka/PTT kuralı
Genel 30.000 TL sınırı kira ödemelerine uygulanarak küçük kiralar kapsam dışı bırakılamaz. 17 Ekim 2024'te yürürlüğe giren 328 Seri No.lu Gelir Vergisi Genel Tebliği m.1–2 uyarınca konut ve işyeri kiralarında kiraya verenler ile kiralayanların tahsilat ve ödemeleri tutardan bağımsız olarak banka veya PTT belgeleriyle tevsik edilir. Gelir/kurumlar vergisi mükellefi olmayan taraflar da kapsamdadır; genel tevsikteki mükellef olmayanlar arası işlem ayrımı bu özel kira kuralını kaldırmaz.
Günlük, haftalık ve benzeri kısa süreli konut kiraları da kapsamdadır. Mahkeme ve icra yoluyla veya ayni olarak yapılan kira tahsilat/ödemeleri m.2/3'teki istisna kapsamındadır. Hisseli taşınmazda kiranın tamamının kiraya verenlerden birine banka/PTT yoluyla ödenmesi yeterli kabul edilir. Banka şubesinden kiraya veren hesabına kimlik bilgileri ve kira açıklamasıyla yatırma da şartlarıyla mümkündür.
Örneğin aylık 10.000 TL konut kirası veya 2.000 TL günlük konut kirası, 30.000 TL'nin altında olsa da bu özel tevsik kuralına tabidir. 328 sayılı Tebliğ eski 268 sayılı Tebliği yürürlükten kaldırmıştır; eski konut kira eşiği uygulanmaz. Genel 30.000 TL sınırının dayanağı ise 30 Kasım 2024'te yürürlüğe giren 575 Sıra No.lu Tebliğle değişik 459 Sıra No.lu VUK Tebliğidir.
10.000 TL konut kirasını sınırın altında diye nakit ödeyebilir miyim?
Genel 30.000 TL sınırı bu özel kira yükümlülüğünü kaldırmaz. Konut ve işyeri kiralarında iki taraf da tutardan bağımsız banka/PTT tevsikine tabidir; 328 Seri No.lu Tebliğdeki mahkeme/icra ve ayni ödeme istisnaları saklıdır.
Uygun kanallar ve belge zinciri
Banka havalesi, EFT, kartlı ödeme, 6493 sayılı Kanun kapsamında yetkilendirilmiş ödeme kuruluşları ve PTT kayıtları uygun kanal olabilir. İşlem açıklamasında fatura, sözleşme veya borç bilgisinin bulunması mutabakatı kolaylaştırır.
Nakit yatırma işlemlerinde de ödeyen ve alıcı bilgilerinin finansal kurum belgesinde izlenebilmesi gerekir. Dekont, fatura düzenleme veya diğer belge ödevini ortadan kaldırmaz.
- Fatura, serbest meslek makbuzu veya diğer işlem belgesi
- Sözleşme ve varsa taksit planı
- Banka/ödeme kuruluşu/PTT kaydı
- Cari hesap ve dönem mutabakatı
Temel istisnalar
Banka ve benzeri finansal kurumların kendi işlemleri, sermaye piyasası aracı kurumları, yetkili döviz müesseseleri ve noterler gibi Tebliğde özel olarak sayılan işlemler için istisnalar bulunabilir. Kamu kurumlarının ödeme düzenleri ve tapu/tescil işlemleri de kendi koşullarıyla değerlendirilir.
Araç kiralama faaliyetiyle uğraşanların motorlu taşıt kiralama tahsilat ve ödemelerinde parasal sınır aranmaksızın finansal kurum belgesi gerekir. İstisna varsayımı yapılmadan güncel Tebliğ kontrol edilmelidir.
İki kısa örnek
Bilgilendirme notu
Bu içerik genel bilgilendirme amacıyla hazırlanmıştır. Her işlemin vergisel ve hukuki sonucu somut olayın özelliklerine göre değişebilir.