Kısaca
Pazaryeri veya sosyal medya üzerinden satışta mükellefiyet, belge ve kayıt düzenine giriş.
Platform değişir, faaliyetin niteliği değişmez
Satışın pazaryeri, kişisel internet sitesi veya sosyal medya üzerinden yapılması tek başına vergisel sonucu belirlemez. Süreklilik, organizasyon, kazanç amacı ve faaliyetin kapsamı birlikte değerlendirilir.
Başlangıç kontrol listesi
Düzenli satışa başlamadan aşağıdaki yapı kurulmalıdır.
- Uygun mükellefiyet ve faaliyet kodu
- Satış belgesi ve e-belge düzeni
- Pazaryeri komisyon ve hizmet faturalarının kaydı
- Kargo, iade ve iskonto süreçleri
- Stok ve maliyet takibi
- KDV ve dönemsel beyan planı
Para hesaba yatınca gelir tamamlanmış sayılmaz
Pazaryerinin tahsil ettiği tutar; satış bedeli, komisyon, kargo, kesinti ve iadelerden oluşabilir. Muhasebe kaydı yalnızca banka hesabına geçen net tutara bakılarak kurulmaz. Platform raporları ve belgeler birlikte saklanmalıdır.
Satış kanalı yükümlülüğü ortadan kaldırmaz
Kendi internet sitesi, pazaryeri veya sosyal medya üzerinden düzenli satış yapılması; faaliyetin niteliği, mükellefiyet, belge düzeni, KDV ve gelir veya kurumlar vergisi değerlendirmesini ortadan kaldırmaz. Kanal değişse de satışın ve teslimin gerçek kayıt zinciri kurulmalıdır.
Ürün satışı ile dijital veya diğer hizmetlerin KDV, stok ve teslim sonuçları aynı değildir. Önce satılan şeyin niteliği, müşterinin yeri ve işlemin yurt içi/yurt dışı yönü belirlenir.
Siparişten beyana gerçek işlem zinciri
E-ticaret kaydı yalnız banka hareketinden kurulmaz. Her işlem siparişten belgeye, tahsilattan platform kesintilerine ve stok hareketine kadar izlenmelidir.
Satış, belge ve tahsilat mutabakatı; platform raporundaki siparişlerin düzenlenen belgeler ve banka/ödeme kuruluşu hareketleriyle aynı dönemde karşılaştırılmasıdır.
| Aşama | Temel kayıt | Kontrol |
|---|---|---|
| Ürün / hizmet | Ürün kartı veya hizmet tanımı | KDV, stok ve teslim niteliği |
| Sipariş | Sipariş numarası ve müşteri | Tarih, bedel, kampanya |
| Belge | e-Fatura / e-Arşiv veya uygun belge | Alıcı, matrah, oran ve düzenleme zamanı |
| Tahsilat | POS, ödeme kuruluşu veya banka | Brüt satış ile net transfer ayrımı |
| Platform | Komisyon ve hizmet faturası | Kesinti, bloke ve dönem |
| Kargo / stok | Sevk ve ürün hareketi | Teslim, geri dönüş ve maliyet |
| İade / iptal | Belge ve ödeme ters kaydı | Stok, KDV ve platform raporu |
| Mutabakat / beyan | Satış, belge, banka ve muhasebe | Eksik veya mükerrer kayıt |
Pazaryeri, ödeme kuruluşu ve net tahsilat
Pazaryeri müşteriden satış bedelini tahsil edip komisyon, kargo, reklam, hizmet veya başka kesintiler yaptıktan sonra kalan tutarı işletmeye aktarabilir. Platform komisyon faturası işletmenin satış belgesinin yerine geçmez; satış hasılatı ile platform gideri ayrı kayıtlardır.
Bloke veya gecikmeli ödeme, satışın yalnız banka hesabına geçtiği gün doğduğu anlamına gelmez. Belge zamanı, teslim ve tahsilat kendi kurallarıyla izlenir.
İade, iptal, kampanya ve stok
Sipariş iptali ile ürün iadesi aynı aşama değildir. Belge düzenlenmeden iptal edilen sipariş, belgelendirilmiş ve teslim edilmiş satışın iadesinden farklı kayıt doğurur. İade bedeli, belge, ödeme dönüşü, platform raporu ve stok girişi birlikte kapatılmalıdır.
Kampanya veya kupon maliyetini satıcının mı platformun mu üstlendiği, satış matrahı ve komisyon hesabını etkileyebilir. Ürün giriş-çıkışları ile kargo teslim ve iade bilgisi stok/maliyet kayıtlarıyla eşleşmelidir.
- İptal ve iade tarihini ayırın.
- Düzenlenen belgenin iptal/iade yöntemini kontrol edin.
- Müşteriye dönen tutarı platform ve banka kaydıyla eşleştirin.
- İade ürününün stok ve maliyet kaydını kapatın.
- Kampanya katkısının tarafını ve belgesini belirleyin.
Yurt dışı platformlar ve hizmetler
Yurt dışı pazaryerinde satış, yabancı para tahsilatı veya yabancı platformdan reklam/yazılım hizmeti alınması ayrı vergisel kontroller gerektirir. Hizmetten yararlanılan yer, ithal edilen hizmet, KDV sorumluluğu, varsa stopaj, dövizli cari hesap ve kur farkı birlikte değerlendirilmelidir.
Yalnız platformun yabancı olması veya ödemenin dövizle gelmesi işlemi otomatik olarak ihracat ya da KDV istisnası yapmaz.
Temsili pazaryeri mutabakatı
Aylık kontrol listesi
Sipariş, belge, iade, tahsilat, komisyon, stok ve beyan kayıtları dönemsel olarak eşleştirilmelidir.
- Platform ve kendi site satış raporları
- Düzenlenen, iptal edilen ve iade belgeleri
- Banka, POS ve ödeme kuruluşu hareketleri
- Komisyon, reklam, yazılım, kargo ve hizmet faturaları
- Stok, teslim ve geri dönüş kayıtları
- KDV ile gelir/kurumlar vergisi kayıtlarının muhasebe mutabakatı
Bilgilendirme notu
Bu içerik genel bilgilendirme amacıyla hazırlanmıştır. Her işlemin vergisel ve hukuki sonucu somut olayın özelliklerine göre değişebilir.